هواپیما ٢

    بالها هواپیما را در آسمان نگه می دارند، اما هواپیما برای آنکه بتواند به درستی پرواز کند به دم نیز نیاز دارد. سکان عمودی و سطوح افقی دم، هواپیما را پایدار نگه می دارند، بنابراین در حین پرواز، هواپیما به طرفین منحرف نشده و به بالا و پایین تکان نمی خورد. برای تنظیم ارتفاع و مسیر هواپیما، خلبان قسمت های متحرک بال (بالچه) و سکان های عمودی و افقی دم را کنترل می کند. حرکت دادن این سطوح، مسیر هوای عبوری از روی بال ها و دم را تغییر می دهد، و نیروی حاصله از آن مسیر حرکت هواپیما را تغییر می دهد. خلبان به کمک فرمان هواپیما و پدال های سکان قادر است تا سطوح بال های کنترلی را در اختیار بگیرد. با عقب و جلو بردن فرمان هواپیما، سکان های روی دم طوری حرکت می کنند که هواپیما بالا و پایین می رود. پدال سکان باعث حرکت سکان شده و در نتیجه هواپیما دور می زند. در حین دور زدن، خلبان فرمان هواپیما را به یک سمت کج می کند تا قسمت متحرک بال حرکت کند. این کار هواپیما را حول محور طولی کج می کند، بنابراین هواپیما به نرمی دور می زند.
 در هواپیماهای کوچک، کنترل های خلبان به وسیله کابل به سطوح کنترلی وصل می شوند.

 در هواپیماهای بزرگ، فرمانهای خلبان به طور الکترونیکی بوسیله کابل و سیگنالهای کامپیوتری به سیستم های هیدرولیکی فرستاده می شوند  و در آنجا پیستون های قوی، سطوح کنترلی را به حرکت در می آورند.

موشک

    براحتی می توان هواپیمای کاغذی (موشک) ساخت و آن را به پرواز درآورد. یک موشک بسازید، و سکان هایی به بال و دم آن بیافزایید، و ببینید چگونه این سطوح مسیر پرواز را کنترل می کنند و مسیر حرکت آن را تغییر می دهند. معمولاً موشک به طور تراز پرواز می کند. سطوح کنترلی آن را قادر می سازد تا به طرفین دور بزند، بالا و پایین حرکت کند، و حتی در حین حرکت به دور خودش بچرخد.

آنچه شما نیاز دارید: ورق کاغذ به ابعاد ٣٠*٢١ سانتیمتر، ٣ گیره کاغذ، قیچی
١- ورق کاغذ را حول خط میانی آن تا کنید. خط میانی را با حرف A مشخص کنید.
٢- دو کناره را روی خط مرکزی تا کنید و خط تا را با B مشخص کنید.
٣- هر کدام از کناره های مایل را روی خط وسط تا کنید و خط تای آن را با حرف C مشخص کنید. سپس نوک موشک را به داخل تا کنید تا نوک موشک تیز نباشد.
٤- موشک را از وسط به سمت داخل تا کنید، سپس کناره ها را همانند شکل مقابل به بیرون تا کنید به طوری که خط تا ٢.٥ سانتیمتر با خط میانه فاصله داشته باشد. سپس سکان ها را روی بال و سکان عمودی را روی دم ببرید (همانند شکل زیر).
٥- یک یا چند گیره کاغذ به انتهای موشک (بالای سکان) اضافه کنید تا در حین پرواز تعادل برقرار باشد. دو نوار ١.٥ سانتیمتری در انتهای هر بال تا کنید تا موشک در حین پرواز پایدار بماند.
٦- موشک را پرتاب کنید و نحوه حرکت آن را بررسی نمایید. با خم نمودن سکان ها به بالا و پایین (یا یکی به بالا و دیگری به پایین) مسیر پرواز را تغییر دهید. سکان عمودی و یکی از فلپ ها را تا کنید تا هواپیما دور بزند.

کنترل پرواز

دم هواپیما دارای بال عمودی (به همراه سکان عمودی) و بال افقی (به همراه دو سکان افقی) می باشد. وقتی موقعیت سکان عمودی و افقی توسط خلبان جابجا می شود، شکل مسیر باد روی بال ها تغییر می کند و در نتیجه دم حرکت می نماید. سکان عمودی، هواپیما را به چپ و راست می چرخاند، اما سکان افقی، دم را به بالا و پایین برده و در نتیجه هواپیما بالا و پایین می رود. قسمت های متحرک روی بال های عقب معمولاً در خلاف جهت یکدیگر حرکت می کنند، یکی به بالا و دیگری به پایین. این باعث می شود هواپیما حول محور طولی به گردش در آید، این موضوع برای دور زدن یکنواخت لازم است.

صعود  با پایین آوردن سکان افقی، دم به پایین رانده می شود و نوک هواپیما بلند می گردد. بدین ترتیب، زاویه بال افزایش می یابد، نیروی بالابر بیشتری به هواپیما اعمال می شود بنابراین بالا می رود.
دوران همان طور که در شکل روبرو نشان داده شده است، با بالابردن بالچه چپی، نیروی بالابر کاهش می یابد، در حالی که با پایین آوردن بالچه راستی، نیروی بالابر افزایش می یابد. تفاوت در نیروی بالابر باعث می شود تا هواپیما دوران کند.
دور زدن  با چرخاندن سکان عمودی به سمت چپ، دم به سمت راست رفته و نوک هواپیما به چپ منحرف می شود. وقتی هواپیما به سمت چپ می چرخد، بالچه ها باعث دوران آن می شوند تا هواپیما به طور یکنواخت دور بزند.

در مدل سازی زیر نحوه حرکت هواپیما را در جهات مختلف مشاهده می کنید. ابتدا بر روی محل مشخص شده تقه بزنید. سپس بر روی پیکان های (فلشهای) رنگی تقه بزنید. بدین ترتیب هواپیما در جهت های نشان داده شده حرکت می کند. سعی کنید در هر مرحله به حرکت سکان ها نیز توجه کنید.